پلی آلومینیوم کلراید یا PAC (Poly Aluminium Chloride) یک ماده شیمیایی منعقدکننده (Coagulant) است که برای حذف ذرات معلق، کدورت، رنگ و بخشی از مواد آلی از آب و فاضلاب استفاده میشود. PAC یکی از رایجترین مواد شیمیایی در تصفیه آب است و در بسیاری از تصفیهخانههای آب شهری و صنعتی جایگزین سولفات آلومینیوم (آلوم) شده است.
نحوه عملکرد PAC
بسیاری از ذرات معلق موجود در آب دارای بار الکتریکی منفی هستند و به همین دلیل یکدیگر را دفع کرده و در آب معلق باقی میمانند.
PAC پس از اضافه شدن به آب:
- بار الکتریکی ذرات را خنثی میکند.
- ذرات ریز به یکدیگر میچسبند و لختههای بزرگتر (Flocs) تشکیل میدهند.
- این لختهها به دلیل وزن بیشتر تهنشین میشوند یا بهراحتی توسط فیلترها حذف میشوند.
به این فرآیند انعقاد و لختهسازی (Coagulation & Flocculation) گفته میشود.
کاربردهای پلی آلومینیوم کلراید
PAC در صنایع مختلف کاربرد دارد، از جمله:
- تصفیه آب آشامیدنی
- تصفیه فاضلاب شهری
- تصفیه فاضلاب صنعتی
- صنایع نساجی
- صنایع کاغذسازی
- صنایع غذایی
- استخرهای شنا
- صنایع پتروشیمی
- معادن
انواع PAC
۱. PAC مایع
- آماده مصرف است.
- نیاز به حل کردن ندارد.
- برای تصفیهخانههای بزرگ مناسب است.
- حملونقل آن به دلیل وزن بیشتر، هزینه بالاتری دارد.
۲. PAC پودری
- رایجترین نوع در بازار.
- قبل از مصرف باید در آب حل شود.
- نگهداری آسانتر و عمر انبارداری بیشتری دارد.
مزایا
- قدرت انعقاد بالا
- کاهش سریع کدورت آب
- عملکرد مناسب در محدوده وسیع pH
- تولید لجن کمتر نسبت به سولفات آلومینیوم
- تهنشینی سریعتر لختهها
- کاهش مصرف مواد شیمیایی در بسیاری از شرایط
- مناسب برای آبهای با کدورت کم یا زیاد
معایب
- در صورت مصرف بیش از حد، ممکن است کیفیت آب خروجی کاهش یابد.
- برای دستیابی به بهترین عملکرد، تعیین دوز مناسب از طریق آزمایش Jar Test توصیه میشود.
- باید در محیط خشک و دور از رطوبت (برای نوع پودری) نگهداری شود.
مقدار مصرف
مقدار مصرف PAC به کیفیت آب بستگی دارد و معمولاً با آزمایش تعیین میشود. به طور تقریبی:
- آب با کدورت کم: حدود ۵ تا ۲۰ میلیگرم بر لیتر
- آب با کدورت متوسط: حدود ۲۰ تا ۵۰ میلیگرم بر لیتر
- آب با کدورت زیاد: حدود ۵۰ تا ۱۰۰ میلیگرم بر لیتر یا بیشتر
این مقادیر تقریبی هستند و ممکن است با توجه به ویژگیهای آب خام تغییر کنند.
شرایط نگهداری
- دور از رطوبت
- دور از نور مستقیم خورشید
- در ظروف دربسته
- در محیط خشک و خنک
- دور از مواد قلیایی و مواد ناسازگار
تفاوت PAC با سولفات آلومینیوم (آلوم)
| ویژگی | پلی آلومینیوم کلراید (PAC) | سولفات آلومینیوم |
|---|---|---|
| قدرت انعقاد | بیشتر | کمتر |
| سرعت تشکیل لخته | بیشتر | کمتر |
| مقدار لجن تولیدی | کمتر | بیشتر |
| محدوده pH مناسب | وسیعتر | محدودتر |
| مصرف ماده شیمیایی | معمولاً کمتر | معمولاً بیشتر |
| کیفیت آب خروجی | معمولاً بهتر | مناسب، اما در برخی شرایط ضعیفتر |
نکات مهم در استفاده
- PAC معمولاً در واحد اختلاط سریع (Rapid Mix) به آب تزریق میشود تا بهسرعت با آب مخلوط شود.
- پس از آن، آب وارد حوضچه لختهسازی (Flocculation) میشود تا لختههای بزرگ تشکیل شوند.
- در مرحله بعد، لختهها در حوضچه تهنشینی یا توسط فیلترهای شنی حذف میشوند.
- دوز مناسب PAC باید با توجه به کیفیت آب خام، دما، pH و میزان کدورت تنظیم شود تا بهترین راندمان حاصل شود.
جمعبندی
پلی آلومینیوم کلراید یکی از مؤثرترین مواد منعقدکننده در صنعت تصفیه آب و فاضلاب است. این ماده با خنثی کردن بار ذرات معلق، باعث تشکیل لختههای بزرگ و قابل تهنشینی میشود و به کاهش کدورت، رنگ و بخشی از مواد آلی آب کمک میکند. به دلیل راندمان بالا، تولید لجن کمتر و عملکرد مناسب در شرایط مختلف، PAC امروزه در بسیاری از سیستمهای تصفیه آب بهعنوان جایگزین یا مکمل سولفات آلومینیوم مورد استفاده قرار میگیرد.