کروماید چیست؟
در صنعت آب، منظور از کروماید معمولاً به ترکیبات Chromate (کرومات) یا مواد شیمیایی پایه کروم مربوط میشود که در گذشته بهعنوان بازدارنده خوردگی (Corrosion Inhibitor) در سیستمهای آب خنککننده و برجهای خنککننده استفاده میشدند.
کرومات با ایجاد یک لایه محافظ روی سطح فلز، سرعت واکنشهای خوردگی را کاهش میدهد و بهویژه برای محافظت از فولاد و برخی آلیاژهای فلزی مؤثر بوده است. با توجه به خطرات زیستمحیطی و سمیت ترکیبات حاوی کروم ششظرفیتی، استفاده از این مواد امروزه در بسیاری از کاربردها محدود شده و بازدارندههای خوردگی بدون کروم جایگزین آنها شدهاند.
کاربرد کروماید در تصفیه آب
مهمترین کاربرد تاریخی کرومات، کنترل خوردگی در مدارهای آب خنککننده بوده است.
در سیستمهایی مانند:
– برج خنککننده
– چیلر و مدار آب خنککننده
– مبدلهای حرارتی
– سیستمهای گردش آب صنعتی
– مدارهای بسته آب خنککننده
وجود اکسیژن محلول، دما و املاح میتواند خوردگی تجهیزات فلزی را افزایش دهد. مواد کروماتی با ایجاد یک لایه محافظ روی فلز، این فرآیند را کاهش میدهند.
آیا کروماید همان کروم است؟
خیر. باید بین این اصطلاحات تفاوت قائل شد:
کروم (Chromium) یک عنصر شیمیایی با نماد Cr است.
اما کروماتها ترکیباتی هستند که کروم در ساختار آنها وجود دارد؛ برای مثال:
Chromate ← CrO₄²⁻
و Dichromate ← Cr₂O₇²⁻
برخی مواد مورد استفاده تاریخی در سیستمهای تصفیه آب شامل سدیم دیکرومات، سدیم کرومات، پتاسیم کرومات و ترکیبات روی-کرومات بودهاند
نکته بسیار مهم درباره کروماید
کروماتهای حاوی کروم ششظرفیتی (Cr⁶⁺) از نظر بهداشتی و زیستمحیطی خطرناک هستند.
به همین دلیل استفاده از مواد شیمیایی مبتنی بر کرومات در بسیاری از کاربردهای آب صنعتی، مخصوصاً سیستمهای باز و برجهای خنککننده، بهشدت محدود یا کنار گذاشته شده و مواد کمخطرتر جایگزین آنها شدهاند. منابع فنی نیز به سمیت بالای کرومات و مشکلات دفع آن اشاره میکنند.
امروزه بسته به نوع سیستم، گزینههایی مانند:
- مولیبداتها
- فسفاتها و پلیفسفاتها
- فسفوناتها
- ترکیبات روی
- آزولها
- بازدارندههای آلی بدون کروم
میتوانند برای کنترل خوردگی مورد استفاده قرار گیرند.
کروماید با کلراید اشتباه نشود
| نام | انگلیسی | مفهوم |
|---|---|---|
| کروماید / کرومات | Chromate | ترکیبات حاوی کروم، مانند CrO₄²⁻ |
| کروم | Chromium | عنصر شیمیایی Cr |
| کلراید | Chloride | یون Cl⁻ |
| کلر | Chlorine | عنصر Cl |
بنابراین کروماید (Chromate) با کلراید (Chloride) کاملاً متفاوت است.